Türk edebiyatının öncü isimlerinden, ‘vatan şairi’ olarak anılan şair ve müellif Namık Kemal’in vefatının 137. yıl dönümü.
Asıl ismi Mehmet Kemal olan usta muharrir, 21 Aralık 1840’ta Tekirdağ’da, devrin müneccimbaşısı Yenişehirli Mustafa Asım Bey ile Fatma Zehra Hanım’ın çocuğu olarak dünyaya geldi.
ÇOCUKLUĞUNU RUMELİ VE ANADOLU’DA GEÇİRDİ
Şair Eşref Paşa’nın tesiriyle ‘Namık’ mahlasını alan edebiyatçı, küçük yaşlardan itibaren geniş bir kültürel etrafta yetişti.
Annesini 1848’de kaybeden Namık Kemal, çocukluğunu dedesi Tekirdağ Valisi Abdüllatif Paşa’nın yanında Rumeli ve Anadolu’da geçirdi.
DİVAN EDEBİYATI VE TASAVVUF EĞİTİMİ ALDI
Namık Kemal, Afyonkarahisar’da Arapça ve Farsça dersleri alırken, tıpkı devirde Afyon Mevlevi Tekkesi neyzenbaşı Coşkun Dede’den tasavvuf terbiyesi gördü.
Dedesiyle 1853’te Kars’a giden genç Kemal, burada şair ve müderris Vaizzade Seyid Mehmet Hamid Efendi’den divan edebiyatı ve tasavvuf eğitimi aldı.
İLK ŞİİR DENEMELERİNİ KARS’TA KALEME ALDI
Hocası tarafından teşvik edilen şair, birinci şiir denemelerini de Kars’ta kaleme aldı.
Kemal, birebir yıllarda Kara Veli Ağa’dan avcılık, atıcılık ve cirit üzere klâsik sporları öğrendi.
Babası Filibe’ye, dedesi ise Sofya’ya tayin edilince aile Sofya’ya taşındı.
‘NAMIK’ MAHLASI’NI SOFYA’DA ALDI
Namık Kemal, şimdi 16 yaşındayken Niş kadısı Mustafa Ragıp Efendi’nin kızı Nesibe Hanım’la evlendi ve bu evlilikten Feride, Ulviye ve Ali Ekrem isminde üç çocuğu dünyaya geldi.
Sofya’da şiirleriyle dikkati çeken Kemal’e dedesinin dostu Binbaşı Eşref Bey tarafından ‘Namık’ mahlası verildi.
ŞİNASİ İLE YAKINLIĞI EDEBİYAT ANLAYIŞININ ŞEKİLLENMESİNE KATKI SAĞLADI
Fransızcayı burada öğrenmeye başlayan Namık Kemal, 1857’de İstanbul’a döndüğünde Bab-ı Ali Çeviri Odası’nda çalışmaya başladı ve periyodun değerli fikir adamlarıyla tanışarak fikir dünyasını geliştirdi.
İbrahim Şinasi ile yakınlaşması, onun Tasvir-i Efkar gazetesinde yazmasına ve edebiyat anlayışının şekillenmesine büyük katkı sağladı.
MUHBİR VE HÜRRİYET GAZETELERİNİ YAYIMLADI
Şinasi’nin Fransa’ya gitmesiyle Tasvir-i Efkar’ı tek başına çıkaran Namık Kemal, 1865’te ‘İttifak-ı Hamiyet’ (sonradan Yeni Osmanlılar Cemiyeti) isimli saklı derneğe katıldı ve hükümeti eleştiren yazıları nedeniyle gazetenin 1867’de kapatılmasıyla İstanbul’dan uzaklaştırılmak istendi.
Namık Kemal, bu süreçte Ziya Paşa ile Paris’e gitti, akabinde Londra’ya geçerek Mustafa Fazıl Paşa’nın dayanağıyla Ali Suavi’yle ‘Muhbir’ ve ‘Hürriyet’ gazetelerini yayımladı.
DÖNÜŞ YAPTIĞI İSTANBUL’DA TİYATROYA YÖNELDİ
İstanbul’a 1870’te dönen Namık Kemal, Ebüzziya Tevfik ile 1872’de çıkardığı İbret gazetesinin kapatılması üzerine Gelibolu’ya mutasarrıf olarak atandı, kaymakamlık vazifesinden alınmasının akabinde yine İstanbul’a dönerek tiyatroya yöneldi.
Gedikpaşa Tiyatrosu’nda 1 Nisan 1873’te sahnelenen ‘Vatan Veyahut Silistre’ oyunu büyük tesir yarattı.
Eserin akabinde halkın gösterdiği ağır reaksiyon nedeniyle Namık Kemal, birçok arkadaşıyla tutuklanarak Magosa’ya sürgüne gönderildi.
KANUN-I ESASİ’NİN HAZIRLANMASINDA VAZİFE ALDI
Sanatın toplumsal dönüşüm için bir araç olduğuna inanan Namık Kemal, edebiyatta sade bir lisan kullanmayı tercih etmiş, Fransız edebiyatı ve romantizm akımından etkilenmiştir.
Birinci Meşrutiyet’in ilanıyla İstanbul’a dönen şair, Danıştay üyeliğine seçildi ve Kanun-ı Esasi’nin hazırlanmasında vazife aldı.
Ardından Midilli (1879), Rodos (1884) ve Sakız Adası (1887) kaymakamlıklarında bulundu.
ZATÜRRE SEBEBİYLE 1888’DE HAYATINI KAYBETTİ
Zatürreye yakalanan Namık Kemal, 2 Aralık 1888’de Sakız Adası’nda hayatını kaybetti.
İlk olarak ada mezarlığına defnedilen şairin naaşı, vasiyeti üzerine daha sonra Gelibolu’ya taşındı.
Usta edebiyatçı, ‘Vatan Veyahut Silistre’, ‘Gülnihal’, ‘Akif Bey’, ‘Zavallı Çocuk’, ‘Kara Bela’, ‘Celaleddin Harzemşah’, ‘İntibah’, ‘Cezmi’, ‘Barika-i Zafer’, ‘Kanije’, ‘Osmanlı Tarihi Medhali’, ‘Bahar-ı Daniş’, ‘Terceme-i Hal-i Nevruz Bey’, ‘Mukaddeme-i Celal’, ‘Vaveyla’, ‘Murabba’, ‘Vatan Mersiyesi’, ‘Osmanlı Tarihi’ ve ‘Büyük İslam Tarihi’nin ortasında olduğu pek çok eser kaleme aldı.
NAMIK KEMAL’İN İSMİ TEKİRDAĞ’DA YAŞATILIYOR
‘Vatan şairi’ Namık Kemal’in ismi Tekirdağ’da sokak, lise, üniversite, cadde ve sokaklarda yaşatılmaya devam ediyor.
Osmanlı mimarisiyle 19. yüzyılda yapılan Namık Kemal Meskeni de her yıl yurt içi ve yurt dışından ziyaretçileri konuk ediyor.
“19. YÜZYILIN EN BÜYÜK ŞAİRLERİNDEN BİRİDİR”
Namık Kemal Derneği Başkanı ve Namık Kemal Konutu Sorumlusu Sezai Kurt da ziyaretçilere Namık Kemal’in hayatını anlatıyor.
Kurt, Namık Kemal’in Tekirdağ’ın kıymetli bir kıymeti olduğunu söyledi.
Tekirdağ’ın vatan şairinin ismini en hoş halde yaşattığını lisana getiren Kurt, “Namık Kemal’i her yıl merasimlerle anıyoruz. İsmi esasen kentimizde yaşatılıyor. Vatan şairi Namık Kemal 19. yüzyılın en büyük şairlerinden biridir. Kendisi yalnızca şair, muharrir değil, birebir vakitte bir bürokrat, farklı yerlerde valilik yapmış bir devlet adamı.” dedi.
Kurt, Tekirdağ’ın Mustafa Kemal Atatürk, Namık Kemal ve Yahya Kemal Beyatlı’dan ötürü “Üç Kemaller Diyarı” olarak bilindiğini lisana getirdi.
Namık Kemal’in bütün yapıtlarını, onunla ilgili kitapları, fotoğrafları Namık Kemal Konutu’nda topladıklarını tabir eden Kurt, “Valilik yardımıyla Namık Kemal Konutu yapıldı ve günümüzde müze olarak kullanılıyor. Namık Kemal Konutu öğrencilerin, öğretmenlerin, akademisyenlerin gelip gezdiği, bilgi aldığı bir mektep haline geldi. Tıpkı vakitte muharrir mektebi açarak burada ders vereceğiz. Atatürk’ün yetişmesine yapıtlarıyla katkı sunan Namık Kemal’e minnet borcumuzu tabir etmek istiyorum.” diye konuştu.
Kurt, Namık Kemal’in vatan sevgisini yıllardır istekli olarak anlatmaya çalıştığını, kente gelen ziyaretçilerin kesinlikle konutu ziyaret ettiğini kelamlarına ekledi.
