Açık hava müzesi niteliğinde çok sayıda medeniyetin kalıntılarını barındıran Anadolu’dan yurt dışına kaçırılan yapıtların ana vatanına getirilmesi emeliyle Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde kültür varlığı kaçakçılığıyla gayret eden grupların çalışması sürüyor.
Yurt dışında tarihi eser niteliğindeki varlıkların izini sürüp, envantere kazandırmak için 1980 yılından itibaren 19 ülkede 169 çalışma yapıldı.
EN ÇOK İADE ALMANYA’DAN
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün ‘Yurt Dışından İadesi Sağlanan Eserler’ datalarına nazaran; 45 yılda yurt dışına kaçırılan 26 bin 761 tarihi eser ve kültür varlığı Türkiye’ye getirildi. En çok tarihi yapıtın getirildiği ülkeler sıralamasında Almanya, Hırvatistan, Bulgaristan, İngiltere, ABD ve Sırbistan yer aldı. Listeye nazaran; Almanya’dan 8 bin 670, Hırvatistan’dan 4 bin 147, İngiltere’den 3 bin 748, Bulgaristan’dan 3 bin 61, ABD’den 2 bin 701, Sırbistan’dan 1865 eser getirildi.
16’NCI YÜZYILA İLİŞKİN İZNİK ÇİNİ KARO DA GETİRİLDİ
Bakanlık tarafından yurt dışındaki yapıtların Türkiye’ye iadesi gayesiyle çalışmalar, bu yıl da aralıksız sürdü. 2025’te 110 eser ana vatanına getirildi. Kanada’da yaşayan bir kişinin babasından miras kaldığını tabir ettiği Anadolu kökenli testi, 2 kandil, 2 pişmiş toprak kap ve 1 pazubent, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü’nde koruma altına alındı. Ayrıyeten ABD’den, Antik Çağ’da Anadolu’da yetişkin bireye ilişkin kemiklerinin yahut yakıldıktan sonra küllerinin konulduğu lahdin iadesi sağlandı. İngiltere’deki bir müzayede konutunda yapılan mezatta belirlenen, Adana Ulu Mescidi’nden 2003 yılında çalındığı bilinen 16’ncı yüzyıla ilişkin altı köşeli İznik çini karo, Ankara Etnografya Müzesi’nde koruma altına alındı.
757 YILLIK EL YAZMASI
Bu yıl ayrıyeten ABD’den istekli iade alınan Bizans Devri’ne tarihli kiremit renk astarlı, çift ip delikli kulpa sahip çömlek, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü’nde koruma altına alındı. Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi’nde 2000 yılında yaşanan hırsızlık sonucunda çalınan yapıtlardan biri olan 1268 tarihli el yazması Kitab Şerhu’l-Esma, Bahreyn Krallığı Milletlerarası Yatırım Bankası Şeriat Denetim Kurulu Lideri Nizam Muhammed Salih Yakubi tarafından Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü’ne bağışlandı. Burdur ili Boubon Antik Kenti kökenli bronz Marcus Aurelius Heykeli de ABD’den getirildi. Adana’da Ramazanoğlu Beyliği devrinde inşa edilen (1541) mescitten çalınan İznik çinilerinin de İngiltere’den iadesi sağlandı. İmparator Maximianus (M.S. 286-305), I. Constantinus (M.S. 306-337), II. Constantinus (M.S. 341-346) ve Arcadius (M.S. 383-408) devirlerinde basılmış 83 sikkenin ABD’den iadesi sağlandı.
KADIN VE ERKEK ADAK HEYKELCİKLERİ
İsviçre’den iadesi sağlanan Tunç Çağı’na tarihlenen, yüz ve kemer kısımları yaldızlı bayan ve erkek adak heykelcikleri, granülasyon tekniğiyle üretilmiş altın küpe, cam üfleme tekniğiyle yapılmış koku şişesi, kozmetik eserlerin taşınmasında kullanıldığı anlaşılan minyatür amphora formundaki cam şişe, Erken Orta Çağ’a tarihlenen, yeşil-sarı tonlarında camdan üretilmiş ve çok kollu kandile (polykandelon) ilişkin yağ kapları Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi’nde ziyarete açıldı.
