Evlilikte ülkü zamanlama uzun yıllar boyunca iki uç görüş etrafında şekillendi. Bir yanda erken yaşta evliliğin daha sağlam olduğu fikri, öteki yanda evliliğin geciktikçe daha şuurlu hale geldiği yaklaşımı öne çıktı. Fakat son yıllarda yapılan sosyolojik araştırmalar, bu iki varsayımın da tek başına gerçeği açıklamadığını gösteriyor. Şimdiki bilgiler, evlilik yaşı ile boşanma riski ortasında doğrusal değil; belli bir istikrar noktasına dayalı bir alaka bulunduğuna işaret ediyor.
Bu dengeyi ortaya koyan çalışmalardan biri, sosyolog Nicholas Wolfinger tarafından yürütülen ve Institute for Family Studies bünyesinde yayımlanan tahlil. Araştırmaya nazaran, genç yaşta yapılan evliliklerde boşanma riski besbelli biçimde daha yüksek. Bilhassa 20’li yaşların başında evlenen çiftlerde, evliliğin birinci yıllarında ayrılık oranlarının arttığı görülüyor.
GENÇ YAŞTA EVLİLİKTE KIRGANLIK ARTIYOR
Araştırmalar, erken yaşta yapılan evliliklerde bireylerin şahsî kimliklerini, meslek istikametlerini ve hayat gayelerini şimdi tam olarak netleştirememiş olmasının ilgilerde kırılganlığı artırdığını gösteriyor. Bu periyotta alınan evlilik kararlarının birçok vakit dış şartlara, çevresel beklentilere ya da ağır duygusal yansılara dayanması, uzun vadeli ahengi zorlaştırabiliyor.
BOŞANMA RİSKİNDE KRİTİK EŞİK
Verilere nazaran evlilik yaşı ilerledikçe boşanma riski makul bir noktaya kadar düşüyor. Lakin bu düşüş daima devam etmiyor. Wolfinger’ın tahliline nazaran risk, yaklaşık 28 yaş civarında en düşük seviyesine ulaşıyor. Bu eşikten sonra ise boşanma ihtimali yine, yavaş lakin istikrarlı bir artış eğilimi gösteriyor. Bu tablo, evlilikte “ne kadar geç, o kadar iyi” düşüncesinin her vakit geçerli olmadığını ortaya koyuyor.
Araştırmalar, daha ileri yaşta yapılan evliliklerin de farklı ahenk meselelerini beraberinde getirebildiğine dikkat çekiyor. Yerleşmiş alışkanlıklar, ferdi hayat sisteminin daha katı hale gelmesi ve beklentilerin esneklik kaybetmesi, bu periyotta öne çıkan risk faktörleri ortasında yer alıyor.
28-32 YAŞ İSTİKRAR NOKTASI
Araştırmalarda “altın yaş aralığı” olarak tanımlanan 28–32, bireylerin hem duygusal hem toplumsal açıdan daha istikrarlı olduğu bir periyoda karşılık geliyor. Uzmanlara nazaran bu yaşlarda eğitim süreci büyük ölçüde tamamlanıyor, mesleğin tarafı netleşiyor ve ferdî kimlik daha sağlam bir tabana oturuyor. Bu da evlilik kararlarının daha şuurlu, daha gerçekçi beklentilerle alınmasını sağlıyor.
Aynı vakitte bu yaş kümesindeki çiftlerin bağlantı marifetleri ve çatışma idaresi daha gelişmiş kabul ediliyor. Ortak maksatların daha net tanımlanması ve kişisel rollerin farkında olunması, evliliklerin sürdürülebilirliğini güçlendiren ögeler ortasında gösteriliyor.
EVLİLİĞİN BİRİNCİ YILLARI DAHA BELİRLEYİCİ
Sosyal bilim dataları, bu yaş aralığında yapılan evliliklerin özellikle ilk beş yıl içinde dağılma ihtimalinin daha düşük olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu devirde yapılan evliliklerde çabukla alınmış karar oranının daha düşük olduğuna ve çiftlerin evliliğe daha hazırlıklı başladığına dikkat çekiyor.
Buna karşılık uzmanlar, bu bulguların genelleştirilmiş istatistiksel eğilimler olduğunu da hatırlatıyor. Şahsî geçmiş, ilgi dinamikleri, kültürel kıymetler ve ömür şartları her evlilikte belirleyici olmaya devam ediyor. Bu nedenle “ideal yaş” kavramı, kesin bir kuraldan çok, evlilik kararının hangi şartlarda daha sağlıklı alındığını gösteren bir çerçeve olarak bedellendiriliyor.
